Yatırım

Girişim sermayesi yatırım ortaklıkları Nedir? Ne İş Yapar?

0
GSYO
GSYO

GSYO olarak adlandırılan Teşebbüs Anaparası Yatırım Ortaklıkları kayıtlı anaparalı olarak kurulan ve çıkarılmış anaparalarını temel olarak teşebbüs anaparası yatırımlarına yönelten ortaklıklardır. GSYO teşebbüs anaparası yatırımlarının reelleştirilmesinde kullanılan vasıtalardan biridir. Neticede teşebbüs anaparası yatırımı bir yatırım kararı olup, bunu şahıslar veya rastgele bir firma da yapabilir.

Bir GSYO aynı zamanda bir müessesesel yatırımcı ve bir anapara piyasası müesseseyidir. Bu nedenle GSYO’ların faaliyetlerinde anapara piyasası mevzuatına geçim sağlaması gerekmektedir.

Portföyündeki teşebbüs anaparası yatırımlarından kar sağlayan teşebbüs anaparası yatırım ortaklığı, yılsonunda bu karı ortaklarına temettü olarak dağıtabilmekte ve böylece teşebbüs anaparası kazancını ortaklarına aktarabilmektedir.

Teşebbüs anaparası yatırım ortaklıkları teşebbüs anaparası yatırımlarına portföy bedellerinin en az % 50’si oranında yatırım yapmak zorundadırlar. Minimum % 50 oranı sağlanamazsa Sermaye Piyasası Kuruluna müracaat etilir ve Sermaye Piyasası Kurulu yapacağı değerlendirmede bir kereye mahsus olmak üzere ortaklığa bir sene vakit tanıyabilir.

Teşebbüs anaparası yatırımı nedir?

Teşebbüs anaparası yatırımlarını esas olarak teşebbüs firmalarına doğrudan ve dolaylı olarak ortak olunması ve teşebbüs işletmelerinin borçlanma taşıtlarının satın alınması öbür bir ifadeyle teşebbüs firmalarına kreditör olunması olarak iki başlık altında toplayabiliriz. Teşebbüs firmalarına doğrudan ortak olunması bu işletmelerin pay tahvillerinin satın alınması anlamındadır. GSYO’lar dolaylı olarak da teşebbüs firmalarına ortak olabilirler, bu dolaylı ortaklığı yurtiçinde heyeti özel emelli şirketler holdingler ve teşebbüs anaparası fonları ile yurtdışında heyeti teşebbüs anaparası fonları üzerinden asıllaştırabilirler.

Bahsedilen bu dolaylı yapıların ortak özelliği gerek yurtiçinde gerekse yurtdışında heyetsin, faaliyet emellerinin yalnızca yurtiçinde heyeti teşebbüs firmalarına yatırım yapmak olmasıdır.

Teşebbüs firmayı nedir?

Anapara piyasası mevzuatına göre Türkiye’de kurulmuş veya kurulacak olan, büyüme potansiyeli taşıyan ve kaynak lüzumu olan firmaları ifade etmektedir. Teşebbüs işletmelerinin, sınai, tarımsal uygulama ve ticari pazar potansiyeli olan vasıta, gereç, malzeme, hizmet veya yeni mahsul, usul, sistem ve imal tekniklerinin alana getirilmesini veya geliştirilmesini hedeflemeleri ya da idare, teknik veya anapara dayanağı ile bu emelleri reelleştirebilecek vaziyette olmaları zorunludur. Borsada operasyon gören öbür bir deyişle millete sarih firmalar da teşebbüs firmayı kalitesini taşıyabilir. Ancak GSYO’lar bu kapsamdaki işletmelerin yalnızca borsada operasyon görmeyen hisselerine öbür bir deyişle millete sarih olmayan hisselerine yatırım yapabilirler.

Teşebbüs anaparası yatırım ortaklığının yan faaliyetleri nelerdir?

GSYO’lar;

Teşebbüs işletmelerinin idaresine katılabilir, bu işletmelere danışmanlık hizmeti verebilir,
Portföylerini çeşitlendirmek emeliyle ikinci el piyasalarda operasyon gören anapara piyasası taşıtları ile para piyasası vasıtalarına mevduat vs. yatırım yapabilir,
Türkiye’deki teşebbüs anaparası faaliyetlerine müteveccih olarak danışmanlık hizmeti vermek üzere yurtiçinde ve yurtdışında heyeti danışmanlık firmalarına ortak olabilir,
Yurtiçinde heyeti portföy idare firmaları ile yurtdışında kurulmakla beraber faaliyet kapsamı yalnızca yurtiçinde heyeti teşebbüs firmaları olan portföy idare firmalarına ortak olabilir.
Belli koşulları sağlayarak teşebbüs anaparası portföyüne müteveccih portföy idareyiciliği hizmeti verebilir,
Borsa İstanbul Büyüyen Firmalar Piyasasında piyasa danışmanlığı hizmeti verebilirler.
GSYO’lar ayrıca bir seneden kısa vadeli olanlar için en son bağımsız teftişten geçmiş mali tablolarında yer alan özsermayelerinin yarısını, bir sene ve daha uzun vadeli olanlar için özsermayelerinin iki katını aşmamak kaydıyla borçlanabilirler.

Teşebbüs anaparası yatırım ortaklıklarının hisselerinin millete talebi nasıl hakikatleşir?

Ani usulde kurulan veya temel kontrat tadili yoluyla teşebbüs anaparası yatırım ortaklığına dönüşen ortaklıkların, kuruluşlarının veya temel kontrat farklılıklarının ticaret siciline patentini takip eden 6 ay içinde faaliyetlerin yürütülebilmesi için zorunlu olan mekan, ekipman ve personeli temin etmeleri ve organizasyonu kurarak portföy firmacılığı faaliyet yetki dokümanı almak üzere Sermaye Piyasası Kuruluna müracaat etirler.

Portföy firmacılığı faaliyet yetki dokümanının ticaret siciline patentini takip eden 3 sene içinde ise yatırım portföyünü oluşturarak hisselerinin kayda alınması için Sermaye Piyasası Kuruluna müracaat etilir. Bu vakit içinde müracaatta bulunmayan veya zorunlu koşulları sağlamadığı için müracaatı Heyetçe uygun görülmeyen ortaklıkların teşebbüs anaparası yatırım ortaklığı olarak faaliyette bulunma hakları ortadan kalkar.

Teşebbüs anaparası yatırım ortaklıklarının hisselerinin yalnızca belli yatırımcılara satılması olası müdür?

Evet. Teşebbüs anaparası ortaklıkları temel kontratları ile millete talebi yalnızca kaliteli yatırımcılarla hudutlandırabilirler. Öbür bir ifadeyle bu kalitedeki ortaklıkların hisseleri borsada operasyon görmez. Bu vaziyette ortaklıkta lider sermayedar olması koşulu da aranmaz. Ayrıca bu kalitedeki ortaklıklar pay tahvillerini tahsisli satış usulü ile kaliteli yatırımcıya talep ederler. Bu ortaklıkların hisselerinin kaliteli yatırımcılara talebinde, izahname ve sirküler tertip etme gerekliliği de bulunmamaktadır.

Hisselerini millete talep eden GSYO’lar için minimum millete sarihlik oranı var mıdır?

Çıkarılmış anaparaları 20 milyon TL’den az olan ortaklıkların çıkarılmış anaparalarının minimum % 20’sini temsil eden hisselerinin, çıkarılmış anaparaları 20 milyon TL ve daha fazla olan ortaklıkların ise çıkarılmış anaparalarının minimum % 10’unu temsil eden hisselerinin millete talep edilmesi ve tüm hisselerin kayda alınması arzıyla Heyete müracaat etmeleri lüzumludur.

Teşebbüs anaparası yatırım ortaklıkları Borsaya kote olmak zorunda mıdır?

Teşebbüs anaparası yatırım ortaklıkları, hisselerinin satış vaktinin bitimi sonrasında çıkardıkları hisselerin Borsa kotuna alınması için zorunlu dokümanın verilmesi istemiyle Heyete müracaat etmek zorundadırlar. Bu dokümanın alınmasını takiben 15 gün içinde de hisselerin kote edilmesi isteği ile Borsaya başvuru edilmesi lüzumludur.

Teşebbüs anaparası yatırım ortaklıklarının nasıl bir aidat avantajı vardır?

5520 rakamlı Müesseseler Aidatsi Kanunu’nun 5’inci maddesinin 1 no’lu fıkrasının d bendi uyarınca, teşebbüs anaparası yatırım ortaklıklarının hasılatları müesseseler aidatından ayrıcalıktır. KVK’nun 15’inci maddesinin 3 numaralı fıkrasında teşebbüs anaparası yatırım ortaklığı hasılatlarından, dağıtılsın veya dağıtılmasın, müessese bünyesinde % 15 oranında aidat kesintisi yapılacağı karara bağlanmış olmakla beraber, 2009/14594 rakamlı Bakanlar Heyeti Kararı ile bu hasılatlar üzerinden yapılacak olan bu hasılatlar dağıtılsın dağıtılmasın stopajın oranı da % 0 olarak tanımlanmıştır.

Teşebbüs anaparası yatırım ortaklıkları için millete açılma ne cins avantajlar sağlar?

Teşebbüs anaparası yatırım ortaklıkları millete açılmak suretiyle yatırımlarının finansmanında anapara piyasalarından faydalanma olanağı elde etmektedirler. Özkaynak yoluyla hakikatleşen mevzubahisi finansman olanağı, ortaklıkların daha büyük yatırımlara erişmelerine ihtimal sağlayarak gelişmelerine ehemmiyetli ebatta yardım olmaktadır.

Bunun dışında, teşebbüs anaparası yatırım ortaklıklarına yatırım yapanlar hisselerinin Borsada operasyon görmesi sayesinde teşebbüs anaparası yatırımlarını likidite etme olanağı elde ederler. Ayrıca, firmanın piyasa kıymetinin regüle edilmiş ve aralıksız olarak himaye altında yakalanan bir piyasada müşteriler ve satıcılar arasında talep arz balansı altında nesnel olarak tanımlanması olanağından faydalanırlar.

Bunlara ilave olarak, Anapara Piyasası Heyeti tertip etmelerine geçim sayesinde daha müessesesel, saydam ve hesap verebilir bir idare kavrayışına geçiş yapar ve finansal raporlama yapımında beynelmilel bir standarda erişirler. Böylece, teşebbüs anaparası yatırım ortaklıkları, yurt içi ve yurt dışı iş ortaklıkları ve ticari harekâtlar kuruluş edilmesinde millete sarih firma olmanın sağladığı haysiyetten yararlanırlar.

Teşebbüs anaparası yatırım ortaklıkları için millete açılma sonrasında başlıca ne cins mükelleflikleri doğar?

Başlıca mükelleflikler mali tabloların Heyet tertip etmelerine göre hazırlanarak bağımsız teftişten geçirilmesi, periyodik portföy tablolarının hazırlanması ve özel vaziyet söylemeleri yapılmasıdır.

Bağımsız teftiş mükellefliği

Ortaklık hisselerinin millete talep edildiği hesap yarıyılı itibariyle teşebbüs anaparası yatırım ortaklığı, aralıksız bağımsız teftişe tabidir. Bunun neticeyi olarak firmanın finansal tabloları Heyet tarafından listeye alınmış bir bağımsız teftiş kuruluşu tarafından 6. ve 12. ay sonları itibariyle sorgulanır. Hisseleri borsada operasyon gören ortaklıklar bağımsız teftişten geçirilen 6 aylık ve senelik tablolarının yanı gizeme her hesap yarıyılının 3. ay ve 9. ay sonları itibariyle hazırlanan mali tablolarını da borsaya iletirler. Bu bilgiler Kamuyu Aydınlatma Platformu http://www.kap.gov.tr internet sitesinde yayımlanır.

Hisselerini yalnızca kaliteli yatırımcılara talep eden GSYO’ların ise ara mali tablolarının bağımsız teftişten geçirilmesi, Heyete sevk edilmesi gerekmez. Ancak senelik bilanço ve kazanç tablosu ile detaylı bağımsız teftiş raporu senelik sıradan genel heyet buluşma tarihini izleyen bir ay içinde Heyete sevk edilir.

Portföy tabloları

Teşebbüs anaparası yatırım ortaklıkları, 3 aylık yarıyıllar itibariyle portföylerindeki varlıklara ait olarak, Heyet standartlarına uygun biçimde 3 aylık portföy tabloları tertip etmek ve yarıyıl sonunu takip eden altı işgünü içerisinde Heyet’a ve yayımlanmak üzere Kamuyu Aydınlatma Platformu’na yollamak zorundadırlar. Yatırımcılar, bu tablolar aracılığıyla, yatırım yaptıkları yatırım ortaklıklarının portföy yapısı ve portföydeki varlıkların bedeli hakkında bilgi edinebilirler.

Özel vaziyet söylemeleri

GSYO’ların kamunun bilgi edinmesi gereken kalitedeki bilgileri temettü dağıtımı, teşebbüs anaparası yatırımı, genel heyet buluşmaları vs. ile alakalı bilgiler özel vaziyet söylemeleri de Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda yayımlanmak zorundadır.

Hisselerini yalnızca kaliteli yatırımcılara talep eden GSYO’ların portföy tabloları Kamuyu Aydınlatma Platformu’nda yayımlanmaz, ayrıca yatırımcılarını bilgilendirme temellerini temel kontratlarında tanımlayabilirler.

Teşebbüs anaparası yatırım ortaklıkları hakkında ayrıntılı bilgilere nasıl erişilebilir?

Teşebbüs Anaparası Yatırım Ortaklıklarının kurucularına ve kuruluş usullerine, hisselerinin Anapara Piyasası Heyeti kaydına alınması ve millete talebine, idaresine ve idareyicilerinde aranacak kalitelere, faaliyet mevzuları ve portföy sınırlamalarına, kamuyu aydınlatma kapsamında periyodik olarak söyleyecekleri bilgilere ait temeller Anapara Piyasası Heyeti’nun Seri: VI, No: 15 “Teşebbüs Anaparası Yatırım Ortaklıklarına Ait Temeller Beyannameyi” ile tertip edilmiştir. Mevzubahisi Beyannameye Anapara Piyasası Heyeti’nun internet sitesindeki http://www.sermaye piyasası kurulu.gov.tr mevzuat kısmından erişilmesi muhtemeldir. Ayrıca, teşebbüs anaparası yatırım ortaklıkları ile alakalı lüzum dinlenebilecek bilgilere, mevzubahisi internet sitesinde yer alan “anapara piyasası müesseseleri” kısmındaki “yatırım ortaklıkları” başlığından erişilmesi muhtemeldir.

Kayıtlı sermaye tavanı artırımı nedir?

Önceki Yazı

Bono Nedir, Türleri Nelerdir?

Sonraki Yazı

Beğenebileceğiniz Yazılar

Comments

Leave a reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Daha Fazla Yatırım