Yatırım

Bono Nedir, Türleri Nelerdir?

0
Bono
Bono

Bono, kaybettirmeyen yatırım taşıtları ile beraber anılmaktadır. Pay bonoları dışında tanıdığımız değerli dokümanlardır. Bono, muhakkak bir paranın, muhakkak bir müddet sonra ödeneceğini bildiren ticari dokümandır. Bir diğer adı ise emre muharrer tahvildir. Borsada portföyünüzü çeşitlendirmek için kullanacağınız, güvenilir ve hasılatlı yatırım vasıtalarındandır.

Bonoda, iki taraf bulunur ve bunlar alacaklı ile borçludur. Alacaklı başka bir deyişle lehtar, bono kıymetini tahsil edecek şahıstır. Borçlu başka bir deyişle muhatap, bono kıymetini ödeyecek şahıstır. Bono oldukça değişik bir yatırım vasıtayıdır ve değişik cinsleri bulunmaktadır. Hazine tahvili, altın, gümüş ve platin tahvili, banka tahvilleri, finansman tahvili A Tipi, B Tipi gibi tahviller biçiminde cinsleri bulunmaktadır.

Bono nedir, cinsleri nelerdir gibi mevzuları ele almak istiyorum:

Bono Nedir?

Vadesi 60 günden az – 360 günden fazla olmayan, çıkarılan müessese tarafından ödeme, delil ve güvence emeliyle kullanılan menkul bedellerdir. Ekonomik kaliteleri sebebiyle kredi taşıtı olan bir menkul değer olduğu için bono yerine tahvil sözcüğü de kullanılmaktadır. Bu ad eşliği sebebiyle de pay bonoları ile karıştırılmaktadır.

Bono, bir ödeme taahhüdü olarak görülür ve vadeli harekâtlarda kullanılan bir tahvildir. Borçlu olan şahıs ödeme için ayıracak nakit parası olmadığı için nakit ödeme yapmak yerine alacaklısına bono verir. Bu biçimde vadesi geldiği zaman ödemek üzere borçlanmış olur.

Bono iki biçimde tahsil edilmektedir. Biltihapçısı, ödeme zamanı geldiği zaman alacaklının, borçluya müracaat eterek meblağı tahsil etmesi ve bonoyu vermesi biçimindedir. İkincisi ise alacaklı ödeme zamanını beklemeden bir bankaya gider ve bonoyu iskonto ettirerek kıymeti tahsil eder. Borç vadesi geldiğinde ise borçlu şahıs borcunu bankaya ödemektedir.


Bono Cinsleri Nelerdir?

Bonoların basıldığı yer ve kullanım emelleri ile alakalı olarak muhtelif cinsleri bulunmaktadır. Bu cinsleri şu biçimde sıralandırabiliriz:

Hazine Bonosu: Türkiye Cumhuriyeti Hazinesi tarafından çıkarılan ve bir seneden kısa vadeli Türk lirası veya döviz türünden devlet iç borçlanma bonolarıdır. Hazine tahvili, vade tarihine kadar elde yakalanırsa, sermayenin ve faizinin geri ödenmesi garantilidir.

Altın, Gümüş ve Platin Bonoları: Daha Önceki ismiyle İstanbul Altın Borsası abonesi bankalar ile değerli maden taşıtı müesseselerinin emin bir ölçüde değerli maden türünden ihraç ettiği tahvillerdir. Bu tahviller, iskontolu veya iskontosuz olarak satılabilen menkul bedellerdir. Altın, gümüş ve platin senetlerinin vadesi 60 günden az – 360 günden fazla olamaz.

Altın, gümüş ve platin tahvilleri, ulusa talep edilme koşulu ve iskonto temeline göre satışa sunulurlar. Satışta uygulanacak vadeye uygun bir biçimde iskonto oranları senelik bazda hesaplanmaktadır. Satışın yapılacağı yerlerde ise satış süresi içinde ihraççı tarafından duyurulurlar. Bu tahvillerin satış kıymeti, izahname ve sirkülerde belirtilmek kaydıyla Türk lirası, döviz veya değerli maden olarak tahsil edilmektedir. Altın, gümüş ve platin senetleriyle alakalı ödemeler, temelleri izahname ve sirkülerde belirtilmek şartıyla, değerli madenin borsasında oluşan ağırlıklı vasati maliyeti temel alınarak yapılır. Türk lirası veya ödeme tarihinde TCMB tarafından bülten edilen gösterge döviz satış kuru kullanılmak koşulu ile döviz türünden ödeme yapılabilir. Ayrıca ödeme, ihraç sırasında fiziki teslim öngörülmüşse değerli maden türünden de taşıtı kuruluş taşıtıyla yapılabilir.

Banka Bonoları: Kalkınma ve yatırım bankalarının borçlu sıfatıyla tertip ettiği tahvillerdir. Anapara Piyasası Heyeti tarafından kayda alınmasının ardından ihraç edilerek iskonto temeline göre satılan menkul bedellerdir. Ulusa talep edilecek banka senetlerinin vadesi, 60 günden az – 360 günden fazla olamaz. Tahsilli satılacak banka senetlerinin vadesi ise 15 günden az – 360 günden fazla olamaz.

Ulusa talep edilme koşuluyla satışa sunulan banka tahvilleri, satışta uygulanacak vadeye uygun iskonto oranı senelik bazda hesaplanarak, satışın yapılacağı satış süresi içinde banka tarafından duyurulmaktadır. Bonoların alım – satım operasyonu, ikinci el piyasada özgürdür. Bu kaide, tahvilleri ihraç eden bankalar için de geçerlidir.

Finansman Bonosu: Firmaların kısa süreli fon lüzumlarını karşılamak için genel olarak anonim ortaklık statüsünde olan büyük işletmeler, bankalar ve finans kuruluşları tarafından basılıp ihraç edilen borç bonolarıdır. Tanınmış şirketler, bankalar çıkardıkları borç bonoları ya da tahvilleri piyasaya satmak emeliyle kısa süreli fon lüzumunu karşılarlar. ABD gibi ülkelerde yaygın bir biçimde kullanılırlar. Geri ödeme vakitleri ise en fazla 9 aydır. Türkiye piyasalarına ise 1986 senesinde girmişlerdir.

Girişim sermayesi yatırım ortaklıkları Nedir? Ne İş Yapar?

Önceki Yazı

Borsada En Sık Yapılan Hatalar ve Çözüm Yolları

Sonraki Yazı

Beğenebileceğiniz Yazılar

Comments

Leave a reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Daha Fazla Yatırım